Norðurskautsráðið

arctic councilNorðurskautsráðið (e. Arctic Council) er samstarfsvettvangur þessara ríkja sem liggja að Norðurheimskautssvæðinu (norðurslóðum) og var stofnað árið 1996 með Ottawa-yfirlýsingunni. Samstarfið snýr að umhverfismálum, einkum loftslagsbreytingum, álitamálum varðandi nýtingu auðlinda og landakröfum á norðurslóðum.

Aðildarríki ráðsins eru átta talsins eins og áður hefur komið fram. Í ráðinu sitja einnig fastafulltrúar sex frumbyggjasamtaka á svæðinu og áheyrnarfulltrúar nokkurra ríkja utan norðurslóða (Bretlands, Frakklands, Hollands, Póllands, Spánar og Þýskalands), auk fulltrúa ýmissa samtaka. Aðildarríki ráðsins skiptast á að gegna formennsku. Svíþjóð gegndi formennsku í ráðinu til sumars 2013 en þá höfðu öll ríkin gegnt formennsku og nýr hringur hófst með formennsku Kanada sumarið 2013. Ísland mun gegna formennsku næst árin 2019-2021.

Sex vinnuhópar starfa innan Norðurskautsráðsins sem samanstanda af fulltrúum frá sérsviðum ráðuneyta, starfsmönnum opinberra stofnana og vísindamönnum. Starf þeirra spannar vítt svið, allt frá því að stemma stigu við loftlagsbreytingum og koma á neyðaráætlunum á svæðinu. Starfsemi vinnuhópanna er skipt í eftirfarandi svið:

Áætlanavarnir gegn mengun Norðurheimskautssvæðisins.
Vöktunaráætlun og matsstarfsemi á norðurskautinu.
Verndun gróðurs og dýralífs á norðurslóðum.
Varnir, viðbúnaður og viðbrögð við umhverfisvá.
Verndun á hafsvæðum norðurslóða.
Sjálfbær þróun.

Vinnuhóparnir hafa umboð til að framkvæma verkefni og áætlanir Norðurskautsráðsins sem hafa verið samþykkt á ráðherrafundum ráðsins og eru skilgreind í ráðherrayfirlýsingum hverju sinni. Allar ákvarðanir Norðurskautsráðsins eru teknar með einróma samþykki.

Tveir vinnuhópanna eru starfræktir á Íslandi og hafa skrifstofur á Akureyri. Það eru CAFF (Concervation of Arctic Flora and Fauna) og PAME (Protection of Arctic Marine Environment). Báðir vinnuhóparnir eru aðilar að Norðurslóðaneti Íslands.

Áhugi alþjóðasamfélagsins á Norðurheimskautssvæðinu hefur aukist undanfarin ár í kjölfar aukins mikilvægis auðlinda svæðisins, opnunar þess fyrir siglingum og þeirra hröðu umhverfisbreytinga sem fylgt hafa hlýnandi loftslagi. Þessi þróun hefur orðið til þess að norðurskautsríkin hafa átt í sífellt nánara samstarfi og haft meira samráð við ríki utan svæðisins. Þetta á einkum við um rannsóknir og aðgerðir vegna loftslagsbreytinga, alþjóðlegra siglingareglna og mengunar.

Breytingar á norðurheimskautinu hafa í för með sér ný tækifæri á sviði siglinga á nýjum og áður ófærum leiðum sem og á sviði auðlindanýtingar, meðal annars á olíu, gasi og málmum. Ísland er eina þjóðríkið sem liggur í heild sinni innan norðurskautssvæðisins eins og það er almennt skilgreint á alþjóðavettvangi og af Norðurskautsráðinu. Það liggur landfræðilega vel við úthafsleiðum á Norður-Atlantshafi og er af mörgum talið kjörinn staður til umskipunar á norðurskautsleiðinni. Málefni norðurslóða eru nú meðal helstu forgangsverkefna íslenskrar utanríkisstefnu.

 


SAO Iceland Arni Thor SigurdssonÁrni Þór Sigurðsson. Mynd: Arctic CouncilSendiherra Íslands í málefnum norðurslóða (Senior Arctic Official (SAO)) er fulltrúi Íslands í embættismannanefnd Norðurskautsráðsins. SAO hvers lands er skipaður um óákveðinn tíma. Hann stýrir og fylgist með umsvifum Norðurskautsráðsins og vinnur í nánu samstarfi við utanríkisráðherra síns lands.

Þeir sem gegna starfinu í löndunum átta hittast reglulega. Þeir vinna alfarið að norðuslóðamálum og upplýsa utanríkisráðherra, og ríkisstjórnir landanna, um málefni Norðurskautsráðsins. Þeir fá sendar skýrslur reglulega frá vinnuhópum norðurskautsráðsins.

Sendiherra Íslands situr fundi Samvinnunefndar um málefni norðurslóða.

Árni Þór Sigurðsson gegnir stöðunni fyrir Íslands hönd og tók hann formlega við embætti 1. maí 2015.

Icelandic Arctic Cooperation Network | Borgum | 600 Akureyri
☎ 460 8935 ✉ iacn@arcticiceland.is
www.arcticiceland.is | kt. 620113-0690

Hosted and Designed by the Arctic Portal

facebookyoutubelinkedintwitter1